تربیت دوقلوها؛ وقتی دو کودک هم‌زمان به توجه شما نیاز دارند
داشتن دوقلوها تجربه‌ای متفاوت از فرزندپروری است. والدین نه‌تنها باید نیازهای معمول کودکان را پاسخ دهند، بلکه باید هم‌زمان به نیازهای دو کودک توجه کنند که از همان ابتدای زندگی در کنار یکدیگر رشد می‌کنند. به همین دلیل، رفتار با دوقلوها نیازمند توجه به ویژگی‌های فردی هر کودک و درک رابطه‌ای است که میان آن‌ها شکل می‌گیرد.
چرا تربیت دوقلوها با تربیت دو کودک متفاوت است؟
ممکن است تصور کنیم چون دوقلوها تقریباً هم‌سن هستند، باید دقیقاً به یک شکل با آن‌ها رفتار کرد؛ اما یکی از نکات مهم در فرزندپروری دوقلوها، توجه به این مسئله است که هر کودک شخصیت، نیازها و واکنش‌های خاص خود را دارد.
والدین باید تلاش کنند دوقلوها را صرفاً به‌عنوان یک واحد مشترک نبینند. هرکدام از آن‌ها کودک مستقلی است که نیاز دارد دیده شود، مورد توجه قرار بگیرد و فرصت تجربه کردن ویژگی‌های فردی خودش را داشته باشد.
بنابراین یکی از اصول مهم رفتار صحیح با دوقلوها این است که والدین در کنار توجه به رابطۀ میان دو کودک، برای فردیت هرکدام نیز ارزش قائل شوند.
دوقلوها را با یکدیگر مقایسه نکنیم
مقایسه کردن کودکان یکی از مسائلی است که می‌تواند به رابطۀ آن‌ها آسیب بزند. در مورد دوقلوها این موضوع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا شباهت سنی و ظاهری آن‌ها ممکن است باعث شود والدین دائماً عملکردشان را کنار یکدیگر قرار دهند.
جملاتی مانند «ببین خواهرت چقدر زودتر این کار را یاد گرفت» یا «برادرت همیشه بهتر رفتار می‌کند» می‌تواند کودک را وارد رقابت با خواهر یا برادر دوقلوی خود کند.
بهتر است پیشرفت هر کودک را با خود او مقایسه کنیم، نه با دوقلویش.
آیا باید با دوقلوها دقیقاً یکسان رفتار کرد؟
برابری، همیشه به معنای یکسان رفتار کردن نیست.
ممکن است دو کودک در یک سن، نیازهای متفاوتی داشته باشند. یکی به توجه بیشتری نیاز داشته باشد، دیگری استقلال بیشتری بخواهد یا یکی در موقعیتی خاص آسیب‌پذیرتر باشد.
بنابراین والدین دوقلوها باید میان عدالت و یکسان‌سازی تفاوت قائل شوند. هدف این نیست که هر چیزی دقیقاً بین دو کودک تقسیم شود؛ هدف این است که هر دو کودک احساس کنند نیازها و شخصیتشان برای والدین اهمیت دارد.
استقلال دوقلوها را تقویت کنیم
یکی از چالش‌های مهم در تربیت کودکان دوقلو این است که اطرافیان ممکن است آن‌ها را همیشه به شکل یک جفت ببینند.
لباس‌های مشابه، وسایل مشابه، فعالیت‌های کاملاً مشترک و حتی معرفی کردن آن‌ها با عنوان «دوقلوها» به جای نامشان، می‌تواند به مرور این تصور را تقویت کند که هویت آن‌ها کاملاً به دیگری وابسته است.
والدین می‌توانند در کنار فعالیت‌های مشترک، فرصت‌هایی برای تجربه‌های جداگانه نیز ایجاد کنند؛ برای مثال هر کودک بتواند علایق، دوستان و فعالیت‌های مورد علاقه خودش را داشته باشد.
رقابت و حسادت میان دوقلوها
حتی دوقلوهایی که رابطه بسیار نزدیکی دارند، ممکن است در بعضی موقعیت‌ها با یکدیگر رقابت کنند.
رقابت بر سر توجه والدین، اسباب‌بازی، موفقیت، محبت یا حتی زمان اختصاص‌یافته به هر کودک می‌تواند طبیعی باشد. برخورد والدین در چنین موقعیت‌هایی اهمیت زیادی دارد.
بهتر است والدین به جای تعیین یک «برنده» و یک «بازنده»، به کودکان کمک کنند احساسات خود را بشناسند و راه‌های مناسب‌تری برای حل اختلاف پیدا کنند.
توجه جداگانه به هر کودک
والدین دوقلوها معمولاً زمان زیادی را صرف رسیدگی هم‌زمان به هر دو کودک می‌کنند. با این حال، اختصاص دادن زمان‌های کوتاه اما اختصاصی به هر کودک می‌تواند ارزشمند باشد.
لازم نیست این زمان حتماً طولانی باشد. حتی گفت‌وگویی کوتاه، بازی دو نفره یا انجام یک فعالیت مشترک با یکی از کودکان می‌تواند این پیام را منتقل کند که:
«تو برای من به‌عنوان یک فرد مستقل اهمیت داری.»
والدین دوقلوها به مراقبت از خودشان هم نیاز دارند
تربیت دو کودک هم‌سن می‌تواند فشار بیشتری بر والدین وارد کند. خستگی، کمبود زمان و حجم بالای مسئولیت‌ها ممکن است باعث شود والدین احساس کنند باید همه‌چیز را هم‌زمان و بدون خطا مدیریت کنند.
اما فرزندپروری موفق به معنای کامل بودن نیست. والدین نیز به استراحت، کمک گرفتن و تقسیم مسئولیت‌ها نیاز دارند.
مهم‌ترین نکات رفتار با دوقلوها
اگر بخواهیم نکات اصلی را به شکل یک فهرست کوتاه جمع‌بندی کنیم:
- هر قل را به‌عنوان یک فرد مستقل ببینید.
- کودکان را با یکدیگر مقایسه نکنید.
- برای هر کودک زمان اختصاصی در نظر بگیرید.
- تفاوت‌های شخصیتی و نیازهای هر کودک را بپذیرید.
- در اختلاف‌ها میان کودکان بی‌دلیل طرفِ یکی را نگیرید.
- استقلال و علایق فردی هر کودک را تقویت کنید.
- در کنار فعالیت‌های مشترک، فرصت تجربه‌های جداگانه ایجاد کنید.
- موفقیت هر کودک را بر اساس مسیر رشد خودش ارزیابی کنید.
- در برابر رقابت و حسادت، به جای تنبیه، به کودکان برای مدیریت احساساتشان کمک کنید.
- از خودتان به‌عنوان والد نیز مراقبت کنید.
برای راهکار و آموزش بیشتر کتاب" کلیدهای رفتار با دوقلوها" را به شما پیشنهاد می‌کنیم.
این کتاب برای والدینی که در انتظار تولد دوقلو هستند یا فرزند دوقلو دارند، می‌تواند منبعی برای آشنایی با مسائل ویژهٔ مراقبت و تربیت این کودکان باشد. موضوع آن به‌طور مشخص سرپرستی دوقلوها، مراقبت از نوزاد و مسائل مرتبط با دوران بارداری است.