
چرا پسرتان تنبل نیست؟ شناخت دلایل بیانگیزگی پسران نوجوان
یکی از نگرانیهای رایج والدین در دوران نوجوانی فرزندانشان، بیعلاقگی به درس، انجام ندادن مسئولیتها و نداشتن انگیزه برای شروع کارهای مختلف است. ممکن است بارها از فرزندتان خواسته باشید اتاقش را مرتب کند، تکالیفش را انجام دهد یا برای آیندهاش برنامهریزی کند؛ اما هر بار با بیتفاوتی، بهانهگیری یا مقاومت او روبهرو شده باشید.
در چنین شرایطی، اولین واکنش بسیاری از والدین این است که فرزندشان را تنبل، بیمسئولیت یا بیانگیزه خطاب کنند. اما آیا واقعاً مسئله به همین سادگی است؟
دوران نوجوانی مرحلهای مهم از رشد و شکلگیری هویت فرد است. نوجوان در این دوره تلاش میکند استقلال بیشتری به دست بیاورد، تواناییهای خود را بشناسد و جایگاهش را در خانواده و جامعه پیدا کند. بنابراین، رفتارهایی که از نگاه والدین تنبلی یا بیتوجهی به نظر میرسند، ممکن است به عوامل مختلفی مانند ترس از شکست، نداشتن اعتمادبهنفس، دشواری در تصمیمگیری یا نیاز به استقلال مربوط باشند.
در کتاب «پسرت تنبل نیست»، دکتر آدام پرایس به والدین کمک میکند رفتار پسران نوجوان را از زاویهای متفاوت ببینند و بهجای تمرکز بر سرزنش و کنترل، برای تقویت باور و تواناییهای آنها تلاش کنند.
۱. بهجای برچسب زدن، دلیل رفتار پسرتان را پیدا کنید
وقتی نوجوانی مسئولیتهایش را انجام نمیدهد، ممکن است والدین خیلی زود او را تنبل خطاب کنند. تکرار چنین برچسبهایی میتواند بر تصویری که نوجوان از خودش دارد تأثیر بگذارد.
پسری که مدام میشنود «تو تنبلی»، «هیچ کاری را درست انجام نمیدهی» یا «از تو انتظاری نمیشود داشت»، ممکن است بهتدریج این قضاوتها را باور کند.
بهجای قضاوت کردن، سعی کنید علت رفتار او را بشناسید. آیا انجام دادن آن کار برایش دشوار است؟ آیا از شکست خوردن میترسد؟ آیا نمیداند از کجا شروع کند یا احساس میکند هیچ اختیاری در تصمیمهای مربوط به زندگی خودش ندارد؟
شناخت علت رفتار، اولین قدم برای پیدا کردن راهحل مناسب است.
۲. اعتمادبهنفس پسرتان را تقویت کنید
یکی از عوامل مهم در ایجاد انگیزه، باور فرد به تواناییهای خودش است. نوجوانی که تصور میکند نمیتواند از پس یک کار بربیاید، ممکن است حتی برای شروع آن هم تلاشی نکند.
گاهی والدین با نیت تشویق، دائماً از نتیجه و موفقیت صحبت میکنند؛ اما چیزی که نوجوان بیش از هر چیز به آن نیاز دارد، احساس توانمندی و اطمینان به خودش است.
برای تقویت اعتمادبهنفس فرزندتان:
- تلاشهای او را ببینید، نه فقط نتیجه نهایی را.
- به او اجازه دهید کارهای متناسب با تواناییاش را بهتنهایی انجام دهد.
- از مقایسه کردن او با دوستان و همسنوسالانش خودداری کنید.
- وقتی با مشکلی روبهرو میشود، بهجای حل فوری آن، فرصت فکر کردن بدهید.
- موفقیتهای کوچک او را جدی بگیرید.
به یاد داشته باشید نوجوان برای باور کردن تواناییهایش، به فرصت تجربه کردن نیاز دارد.
۳. به پسرتان فرصت استقلال بدهید
یکی از چالشهای مهم دوران نوجوانی، پیدا کردن تعادل میان استقلال فرزند و نظارت والدین است.
بسیاری از والدین به دلیل نگرانی از آینده فرزندشان، تلاش میکنند تمام جزئیات زندگی او را مدیریت کنند؛ از زمان بیدار شدن و درس خواندن گرفته تا انتخاب دوستان و فعالیتهای روزانه.
اما اگر نوجوان همیشه منتظر دستور و یادآوری والدین باشد، فرصت کافی برای تمرین تصمیمگیری و مسئولیتپذیری پیدا نمیکند.
برای کمک به استقلال او، بهتر است بهتدریج مسئولیتهای بیشتری در اختیارش قرار دهید. اجازه دهید دربارۀ بعضی از برنامههای روزانهاش تصمیم بگیرد، برای انجام کارهایش زمانبندی داشته باشد و پیامد انتخابهایش را تجربه کند.
استقلال به معنای رها کردن نوجوان نیست؛ بلکه یعنی در کنار او باشیم، بدون اینکه تمام مسیر را بهجای او طی کنیم.
۴. بهجای کنترل دائمی، با پسرتان گفتوگو کنید
یکی از دلایلی که ارتباط والدین و نوجوانان را دشوار میکند، تبدیل شدن گفتوگوها به مجموعهای از تذکرها و دستورهاست.
اگر بیشتر صحبتهای شما با پسرتان درباره درس نخواندن، مرتب نکردن اتاق، استفاده از تلفن همراه یا انجام ندادن مسئولیتها باشد، ممکن است او بهتدریج از گفتوگو با شما فاصله بگیرد.
برای ایجاد ارتباط بهتر، لازم است زمانی را به صحبت کردن درباره موضوعاتی اختصاص دهید که برای خود نوجوان اهمیت دارند.
به حرفهایش گوش دهید، درباره علایقش سؤال کنید و پیش از ارائه راهحل، اجازه دهید دیدگاهش را بیان کند.
گاهی نوجوان بیشتر از آنکه به نصیحت نیاز داشته باشد، به والدینی احتیاج دارد که بدون قضاوت به حرفهایش گوش دهند.
۵. اجازه دهید اشتباه کند و از تجربههایش یاد بگیرد
والدین معمولاً دوست دارند فرزندانشان از اشتباه و شکست دور بمانند. به همین دلیل ممکن است پیش از آنکه نوجوان فرصتی برای حل یک مشکل پیدا کند، وارد عمل شوند و همه چیز را برای او درست کنند.
اما تجربه کردن، یکی از راههای مهم یادگیری مسئولیتپذیری است.
اگر نوجوان برای انجام کاری برنامهریزی کرده و موفق نشده است، بهجای سرزنش کردن، با او درباره علت اتفاق صحبت کنید.
از او بپرسید: «فکر میکنی دفعه بعد چه کاری میتونی متفاوت انجام بدی؟»
این سؤال به او کمک میکند بهجای تمرکز بر اشتباه، به دنبال راهحل باشد.
البته این به معنای نادیده گرفتن اشتباهات یا کنار گذاشتن قوانین خانواده نیست؛ بلکه باید میان حمایت کردن و فرصت دادن برای تجربه کردن تعادل برقرار کرد.
چگونه پسری باانگیزه و مسئولیتپذیر تربیت کنیم؟
برای تربیت نوجوانی مستقل و مسئولیتپذیر، همیشه لازم نیست از روشهای پیچیده استفاده کنیم. گاهی تغییرهای کوچک در رفتار والدین میتواند فرصتهای تازهای برای رشد فرزند ایجاد کند.
بهجای اینکه همیشه به او بگویید چه کاری انجام دهد، دربارۀ برنامهها و اهدافش صحبت کنید. بهجای انجام دادن مسئولیتهایش، فرصت تجربه کردن را در اختیارش قرار دهید و بهجای تمرکز بر ضعفهایش، تواناییهای او را ببینید.
همچنین به یاد داشته باشید که همه نوجوانان با سرعت یکسان رشد نمیکنند. مقایسه کردن آنها با یکدیگر، نهتنها کمکی به افزایش انگیزه نمیکند، بلکه ممکن است احساس ناکافی بودن را در فرزندتان تقویت کند.
اگر شما هم با چالشهایی مانند بیانگیزگی، مسئولیتپذیر نبودن، اختلاف با فرزند نوجوان یا نگرانی درباره آینده او روبهرو هستید، شناخت بهتر دنیای نوجوانی میتواند نقطه شروع مناسبی برای تغییر باشد.
کتاب(پسرت تنبل نیست)به والدین کمک میکند بهجای تمرکز صرف بر رفتارهای ظاهری فرزندشان، نگاه عمیقتری به نیازها و چالشهای دوران نوجوانی داشته باشند.
